Συμφυτική Θυλακίτιδα – Παγωμένος Ώμος: Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται;

Η συμφυτική θυλακίτιδα, γνωστή και ως παγωμένος ώμος (frozen shoulder), είναι μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από πόνο και προοδευτικό περιορισμό της κινητικότητας του ώμου.

Στην κατάσταση αυτή, ο αρθρικός θύλακος που περιβάλλει την άρθρωση του ώμου παρουσιάζει φλεγμονώδεις και στη συνέχεια ινωτικές μεταβολές: γίνεται πιο παχύς και λιγότερο ελαστικός, περιορίζοντας σταδιακά την κίνηση της άρθρωσης.

Η ακριβής αιτία δεν είναι πάντα γνωστή. Σε αρκετές περιπτώσεις εμφανίζεται χωρίς κάποιον εμφανή τραυματισμό (πρωτοπαθής ή ιδιοπαθής συμφυτική θυλακίτιδα), ενώ σε άλλες μπορεί να εμφανιστεί μετά από τραυματισμό, χειρουργική επέμβαση ή παρατεταμένη ακινητοποίηση του άνω άκρου. Ορισμένες παθήσεις, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και οι διαταραχές του θυρεοειδούς, έχουν επίσης συσχετιστεί με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισής της.

Η πορεία του παγωμένου ώμου είναι συνήθως αργή και μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες. Σε ορισμένους ασθενείς η πλήρης ή σχεδόν πλήρης αποκατάσταση μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο.

Ποια είναι τα κύρια συμπτώματα;

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:

• Πόνος στον ώμο, ο οποίος μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονος τη νύχτα ή ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας.
• Προοδευτική δυσκαμψία και απώλεια της κινητικότητας.
• Δυσκολία σε καθημερινές κινήσεις, όπως το να σηκώσει κάποιος το χέρι πάνω από το κεφάλι, να φτάσει πίσω από την πλάτη, να ντυθεί ή να χτενιστεί.
• Περιορισμός τόσο της ενεργητικής κίνησης —όταν ο ασθενής κινεί μόνος του το χέρι— όσο και της παθητικής κίνησης, όταν δηλαδή ο ώμος κινείται από τον φυσικοθεραπευτή.

Ο περιορισμός της παθητικής κινητικότητας αποτελεί ένα από τα σημαντικά κλινικά χαρακτηριστικά που βοηθούν στη διαφοροποίηση του παγωμένου ώμου από άλλες παθήσεις του ώμου.

Τα στάδια του παγωμένου ώμου

Η κλασική πορεία της συμφυτικής θυλακίτιδας περιγράφεται συνήθως σε τρία στάδια. Ωστόσο, στην πράξη τα όρια μεταξύ των σταδίων δεν είναι πάντα απόλυτα και κάθε ασθενής μπορεί να παρουσιάζει διαφορετική εξέλιξη.

1. Επώδυνο στάδιο – «Πάγωμα»

Στην αρχική φάση, ο πόνος αποτελεί συνήθως το κυρίαρχο σύμπτωμα. Μπορεί να εμφανίζεται κατά την κίνηση αλλά και σε ηρεμία, ενώ συχνά είναι εντονότερος τη νύχτα.

Παράλληλα, αρχίζει σταδιακά να μειώνεται το εύρος κίνησης του ώμου.

Σε αυτή τη φάση, η θεραπεία πρέπει να προσαρμόζεται στην ευερεθιστότητα και στον πόνο του ασθενούς. Η υπερβολικά επιθετική κινητοποίηση ή διάταση ενός ιδιαίτερα επώδυνου ώμου δεν είναι απαραίτητα ωφέλιμη.

2. Στάδιο δυσκαμψίας – «Παγωμένος ώμος»

Στη δεύτερη φάση, ο πόνος μπορεί σταδιακά να μειώνεται, όμως η δυσκαμψία γίνεται πλέον το κυρίαρχο πρόβλημα.

Ο ασθενής δυσκολεύεται σημαντικά στις κινήσεις του ώμου και ο περιορισμός παρατηρείται τόσο στην ενεργητική όσο και στην παθητική κινητικότητα.

Σε αυτό το στάδιο δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην προοδευτική αποκατάσταση του εύρους κίνησης και της λειτουργικότητας.

3. Στάδιο αποκατάστασης – «Ξεπάγωμα»

Στην τελευταία φάση, η κινητικότητα του ώμου αρχίζει σταδιακά να βελτιώνεται.

Η πρόοδος συνήθως δεν είναι απότομη. Ο ασθενής κερδίζει σταδιακά εύρος κίνησης και μπορεί να επιστρέψει σε περισσότερες καθημερινές, επαγγελματικές και αθλητικές δραστηριότητες.

Πώς βοηθά η φυσικοθεραπεία;

Η φυσικοθεραπευτική αντιμετώπιση δεν είναι ίδια σε όλες τις φάσεις. Το πρόγραμμα πρέπει να προσαρμόζεται στον πόνο, στον βαθμό δυσκαμψίας, στη λειτουργικότητα και στις ανάγκες κάθε ασθενούς.

Στην επώδυνη φάση

Προτεραιότητα είναι η διαχείριση του πόνου και η διατήρηση της κινητικότητας που μπορεί να πραγματοποιηθεί με σχετική άνεση.

Μπορούν να χρησιμοποιηθούν ήπιες ασκήσεις κινητικότητας και κατάλληλες τεχνικές φυσικοθεραπείας, χωρίς επιθετικές διατάσεις που προκαλούν σημαντική επιδείνωση των συμπτωμάτων.

Η πλήρης αποφυγή της κίνησης συνήθως δεν αποτελεί λύση. Αντίθετα, στόχος είναι να διατηρείται ο ώμος όσο το δυνατόν πιο λειτουργικός, μέσα στα ανεκτά όρια του ασθενούς.

Στη φάση της δυσκαμψίας

Καθώς ο πόνος γίνεται περισσότερο ελεγχόμενος, μπορούμε σταδιακά να δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση στην αποκατάσταση της κινητικότητας.

Το πρόγραμμα μπορεί να περιλαμβάνει:

• τεχνικές κινητοποίησης της άρθρωσης (manual therapy),
• στοχευμένες ασκήσεις κινητικότητας,
• προοδευτικές διατάσεις,
• ασκήσεις που ο ασθενής μπορεί να πραγματοποιεί με ασφάλεια στο σπίτι.

Στόχος δεν είναι να «πιέσουμε» τον ώμο όσο περισσότερο γίνεται, αλλά να αυξήσουμε σταδιακά την κινητικότητα χωρίς να προκαλούμε σημαντική έξαρση των συμπτωμάτων.

Στη φάση της αποκατάστασης

Καθώς αυξάνεται το εύρος κίνησης, η θεραπεία στρέφεται περισσότερο στην πλήρη λειτουργική αποκατάσταση του άνω άκρου.

Προστίθενται προοδευτικά ασκήσεις ενδυνάμωσης για τον ώμο και την ωμοπλάτη, καθώς και πιο λειτουργικές ασκήσεις ανάλογα με τις απαιτήσεις της καθημερινότητας, της εργασίας ή της άθλησης του κάθε ασθενούς.

Χρειάζεται υπομονή

Ο παγωμένος ώμος μπορεί να έχει παρατεταμένη πορεία, όμως στους περισσότερους ασθενείς παρατηρείται σημαντική βελτίωση με την πάροδο του χρόνου.

Η φυσικοθεραπεία έχει στόχο να βοηθήσει στη διαχείριση του πόνου, στη σταδιακή αποκατάσταση της κινητικότητας και στην επαναφορά της λειτουργικότητας.

Το σημαντικότερο είναι η θεραπεία να μην ακολουθεί ένα άκαμπτο πρόγραμμα, αλλά να προσαρμόζεται στο στάδιο της πάθησης, στην ένταση των συμπτωμάτων και στις ανάγκες του κάθε ασθενούς.

Στόχος δεν είναι απλώς να κερδίσουμε μοίρες κίνησης, αλλά να βοηθήσουμε τον ασθενή να χρησιμοποιεί ξανά τον ώμο του με άνεση και ασφάλεια στην καθημερινότητά του.